مواد بيگانه در منظومه ي شمسي : يک عدم تطابق کهکشاني

10 فوريه 2012: منظومه ي شمسي با فضاي خارج از آن متفاوت است.

محققين يافته هاي خود را در اين مورد، در يک کنفرانس خبري در 31 ژانويه 2012 اعلام کردند. اين يافتهها براساس داده هاي فضاپيماي IBEX ناسا ارائه شده که قادر است از موادي که از خارج از منظومهي شمسي وارد آن مي شوند نمونه برداري کند.

منظومه ي شمسي با هليوسفر (خورشيدکره) احاطه شده است، يک حباب مغناطيسي که ما را از بقيه ي راهشيري جدا مي کند. خارج از هليوسفر ناحيه ي ستاره اي يا فضاي ميان ستاره اي قرار گرفته است و داخل آن (هليوسفر) خورشيد و سياره ها قرار دارند. خورشيد با کمک بادخورشيدي در اين حباب مغناطيسي عظيم ميدمد تا ميدان مغناطيسياش را بگستراند. اين خوب است: هليوسفر کمک مي کند که ما از ذرات کيهاني که در غير اين صورت به منظومه ي شمسي نفوذ مي کنند در امان باشيم.

فضاپيماي IBEX که در سال 2008 آغاز به کار کرد، به دور زمين مي چرخد تا تمامي آسمان را بررسي کند. ماموريت ويژه ي آيبکس، شناسايي اتم هاي خنثياي است که از سد دفاعي مغناطيسي هليوسفر عبور ميکنند. بدون اين که آيبکس در عمل از منظومه ي شمسي خارج شود، قادر است از نواحي خارجي کهکشان نمونه برداري کند.

نتايج حاصل از دو سال اول شمارش اين اتم هاي بيگانه جالب توجه بودند: چهار گونهي متفاوت از اتمهاي محيط ميان ستاره اي شمارش شدند و ترکيب آن ها شباهتي به آنچه در منظومه ي شمسي مشاهده ميشود نداشته است. در بين اتم هاي بررسي شده، H، He، O و Ne ،آخرين آنها يعني نئون به عنوان يک مرجع خاص و مفيد به کار برده مي شود. نئون يک گاز بي اثر است و با هيچ چيز واکنش نمي کند و علاوه بر اين نسبتاً فراوان است و لذا مي توان آن را با آمار نسبتاً خوبي اندازه گيري کرد.

با استفاده از داده هاي فضاپيماي آيبکس، محققين نسبت نئون به اکسيژن را در داخل و خارج هليوسفر مقايسه کردند. در مجموعه اي از 6 مقاله ي علمي که در ApJ به چاپ رسيده است، محققين اعلام کردند که به ازاي هر 20 اتم نئون در باد کهکشاني 74 اتم اکسيژن موجود است، حال آنکه در منظومه ي شمسي به ازاي هر 20 اتم نئون 111 اتم اکسيژن وجود دارد. اين يافته ها حاکي از آن است که در هر ناحيه از منظومه ي شمسي اکسيژن بيشتري نسبت به محيط ميان ستاره اي محلي وجود دارد.

اين اکسيژن اضافي از کجا مي آيد؟

به گفته ي مک کوما، رئيس تيم محققين آيبکس از انستيتوي ساوت وست در سان آنتونيوي تگزاس، حداقل دو امکان وجود دارد: يا منظومه ي شمسي در يک ناحيهي جدا و غني از اکسيژن کهکشان تحول يافته است که ما اکنون در آن قرار نگرفته ايم و يا مقادير عظيمي از اکسيژن حيات بخش در غبار بين ستاره اي يا يخ به دام افتاده که آزادانه در فضا حرکت نمي کند و لذا با آيبکس قابل تشخيص نيست.

به بيان ديگر، اين يافته ها مدل هاي علمي مبتني بر نحوه ي شکل گيري منظومه ي شمسي و حيات را متاثر خواهد کرد.

ضمن آنکه آيبکس اتم هاي بيگانه را از مدار زمين گردآوري مي کند فضاپيماهاي وويجر نزديک به 40 سال پيش سفر خود را به مرزهاي هليوسفر آغاز کرده اند و به زودي خارج از آن قرار ميگيرند. محققين انتظار دارند وويجر 1 طي چند سال آينده از منظومه ي شمسي خارج شود. يافته هاي آيبکس حاکي از آن است که وويجرها با اکتشافات جديدي روبرو خواهند شد.

http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2012/10feb_alienmatter/